Kriston zortea izan nuen, eta antza oso ongi portatu nintzen ze Olentzerok 3 eguneko kruzero batean parte hartzeko aukera oparitu zidan, eta klaro nik aprobetxatu. Kruzero hau, 3 eguneko bidea eginez ( naiz eta bide zuzena 3 ordukoa izan) Bohol irlatik Negros irlara eramaten gintuen Siquior irlatik pasatuz… baina berezitasun bat zuen, buzeo kruzeroa zen, hau da, 3 egun buzeatzen etengabe. Egunean 3/4 inmersio egin ditugu tokiaren arabera, eta gauero bat. Egia esanda, kriston experientzia izan da, kriston zortea izan dut azken momenturarte bidaia airean egon bait zen… ez bada pertsona kopuru minimo bat lortzen, ez dago bidairik. Suposatzen duen guztiarekin merkea izan dela esan dezaket, naiz eta agindutako guztia ez izan agindutakoa bezelakoa… jejeje argazkitan barkoa oso politta baina gero… jejejej Filipino style! Baina oso oso ongi! Hau zen agintzen zuten barkua:

eta hau eman zigutena uajajajjaja

Beraien eskusa… ba hori, beste barkoa luxuskoa dala… aste baterako eta bla bla bla… nik kexa handirik ez nuen baina frantsez pareja bat… baina zertarako kexatu! Eta egia esan… nahikoa zorte izan dugu ere… izan ere bidean Tifoi batekin topatu ginen eta harengandik ihesi ibili behar izan genuen. Irlatxo batean egin genuen bigarren gaua, resort baten babesean.

Ur azpian… denetarik! marrazoak, “tiburon ballena”k, dordoka herraldoiak, mikromundua, itsar izarrak.. Apo Island inguruan, koraletik burbuilak ateratzen dira, eta zu barruan, burbuila artean buzeatzen, hegan, akurium batean buzeatzen ari zarela ematen du. Latz!

Bart iritsi ginen Negros irlara, eta Dumaguete izeneko hirian nago. Gaurko eskurtsio bat egin dut Apo irlara berriz:

oraingo honetan snorkel egiteko, burbuila artean ibiltzeko, koral artean, ez dago buzeatu beharrik, baina baita ezin dudalako buzeatu, bihar hegaldia dudalako. Alare Dumaguete inguruak badute zer erakutsia, eta oraindik tifoiren baten eraginak nabarmenak diran han eta hemen

Ta horrela, bihar utziko dut Filipinak eta Hong Kong-en egingo dut lo.

Here I go!

Puerto princesatik hegan egin nuen Cebu irlara baina nire helmuga Bohol irla zen. Aeroportutik atera eta yellow taxi-ak aurki daitezke, hauek 450p-rengatik eramaten zaituzte portura, baina bidea gurutzatu, eskilarak igo eta white taxi detitzonak hartuz gero, taximetroak markatzen duena: nire kasuan 175p alde earreko!

Barkura igotzeko prozesua hegaldietarako berdina dute hemen: biletea erosi eta txeking delakoa egin. Ahal duten guztia egiten dute motxilak edo eta dena delako fakturatzeko. Nik motxila txikia gorde dut eta motxila bakarra erakutsi diet, eskukoa balitz bezela, fakturatu gabe aurrera. alaporai!

Portura iritsi eta han datoz, taxi gidariak, triziklo gidariak, motoa duen edonor… beraiek hitz egiten dute, nik ez “downtown 20 pesos Sir!”, “Alona beach tricicle 250pesos!”, “Mortorbike Sir?”… ni oinez noa hori dana esaten didaten bezela, danak atzetik elkarrekin burrukan nik eskuekin ezetz esaten diedan bitartean. Erantzun bakarra eman nien: “I don’t need anything, I’m going to eat something” ( ez dut ezer behar, zerbait jatera noa ) ta atzean geratu dira danak. Nire denbora hartu, gidatik leku bat aukeratu eta ni hasi naiz eramango nauen norbaiten bila. Batek begiratu dit “ you need a ride Sir?” ta esan diot, Alona Beach, Casa Nova Garden 150 pesos… ta berak onartu. Zer dan experientzia piskat izatea! Ta horrela iritsi nintzen Alona Beach-era, Bohol irlan.

Ona etortzen dan ia mundu guztia buzeatzera etortzen da, kasik hotel eta resort guztiek dute buze zentro bat. Hondartza bertan irteteko desiatzen dauden bangka (barku) aurkiu daitezke eta beraien tourretara joaten direnean ikus daiteke kasik hondartza bere osotasunean

Apenas izango du kilometro bat hondartzak, lehen hilaran hostal, resort eta horrelakoak daude… danak tope. Ta turista asko, asko, Korearrak eta Japoniarrak dira. Area txuria eta ura gardena, tenperatura aparta eta 70metro aurrera igeri eginez gero koral arrezife bat dago snorkel egiteko primeran! Hondartza eta resorten tartean paseo istu bat dago, izan ere klaro, jatetxeak nonbait sartu behar ziren! era eta modu guztietakoak daude baina gehienel antzeko menua eskeintzen dute “Combo” detitzotenak: Arroza, Oilaskoa, Platanoa eta Ice Tea = 100p edo horrelako mordoa… baina atentzioa deitzen dutena BBQ deritzotenak dira, barbakoak alegia. Mostradore baten arrainak daude, salneurriekin, langostinoak, txangurroak.. imajinatzen duzun edozer… eta oso merke. Zuk aukeratu, beraiek prestatu. Errex!

Lehen eguna bertan lasai pasa ostean, bigarrenean moto bat alokatu nuen eta Bohol irlan esanguratsuena dena ikustera joan nire kabuz: Chocolate Hills ( Txokolatezko mendixkak ).

Alona Beach-etik dexente kilometrotara daude egia esanda, baina naiz eta bidea ez izan oso errexa topatzen ( hemen bide markak… deszifratu egin behar dira publizitate artean ) egia esan toki, bista, eta paisaia ikusgarriak aurki daitezke.

Chocolate Hills-era iritsi aurretik bada beste aukera bat, nire ustez ezin dena galdu. Tasier deritzon tximuak ikustea, Filipinetan aurki daitezke eta oso erraza dira topatzen, oso territorialak bait dira. Ikusgarria zein txiki eta ze begi dituzten, hankatxoak… sarrera 50p da ikasleentzako ( eskerrak ikasle txartela ekarri dudala jejeje )

Eta kilometro dexente aurrerago, aurkitzen dira Chocolate Hills detitzonak. Bada miradore bat, motoan igo daitekeena ere ( 50 p ) eta bidea berriz ere txundigarria, arrozal artean, herrixkak… egin klik argazkietan hobeto ikusteko. Chocolate Hills izenak ez dauka zer ikusirik txokolatearekin… 1268 “konoz” osaturiko bista bat da 50km karratutan banatuta eta izen hori hartzen dute, sasoi sekoan ( euriterik ez dagoen sasoain alegia) hartzen duten kolore marroiagatik.

Eta horrela iritsi dira gabonak, eta ni 3 eguneko kruzero batera noa bihar, 3 egun buzeatzen… egunean zehar 2/3 inmersio eta gauetan bat. Hori da Olentzerok ekarri didan oparia. Aurten oso txintxoa izan naiz antza!! jejejjejejej

Puerto princesan lur hartu eta oinez egin nuen aeroportutik herrirainoko bidea. Kilometro bat edo izango da. Pensioetan begira, asko beteta topatu nituen, baina sartu nintzen azkenengoan, adimen urritasuna zuen andre batek jaso ninduen. Gelarik bazutela azaldu zidan bere amak, eta bere beste alabak ( mutua eta gorra ) gela erakutsiko zidala, ordurako erabakita nuen han hartuko nuela ostatu kostatzen zena kosta. 300p azkenean ( 6 euro! prezio merkea! )

Amak erderaz zekiela eta te bat hartzen genuen bitartean, herriko jaiak zirela azaltzen zidan, nola egin behar nuen hurrengo egunean lur azpiko errekarako permisua lortzeko, Filipinako historiari buruz… gaur egin dut buelta Puerto princesara, 5 egunen ondoren, pentsio berdinera jo dut, tokirik ez zutela baina txintxoa nintzenez birentzako zen gela bat niretzako atonduko zutela eta prezioa mantendu, ainsssss!! ze jatorrak!!

Puerto Princesa egia esan Palawan irlarako sartzeko modurik errezena da, hiri handi xamarra eta gauza gutxi eskeintzen du. Baina bertatik oso gertu dago Sabang, eta “Undergroud river deritzona”. Tour organizatu batean egonez gero, beraiek egiten dituzte dana, baina zure kabuz bidaiatzen egonda, “Underground River” bisitatu ahal izateko, lehenik eta behin Puerto Princesan “Coliseum” deritzon edifiziora joan behar da, papeleo bat bete, 200p ordaindu eta joan nahi duzun egunerako zita hartu. Ni astelehenean izan nintzen, asteartean bisitatzeko asmorarekin baina beteta zegoela esan zidaten, eta asteazkenerako eman zidaten ordua 8:30tan. Besterik ezean, hura hartu nuen eta papela eskuan Sabang-era iritsi. Iritsi bezain laister konturatzen zara portutik eskuinera dana Resort-ak daudela, zona garestia alegia. Nik ezkerretara hartu nuen ( beti! ), eta arrantzaleen herrixka pasa ondoren, niretzako Bungallow-a zuten toki batera iritsi. Gaua 400p, ta hondartza 300metrora. Not bad! Hurrengo bi egunak, hortxe, lasai lasai hondartzan bainua, siesta, bazkaldu, irakurri, bainua… txixa bezain bero dago ura hemen!

paseorik ere eman nuen noski, bada ur jauzi bat ezekerratarago jarraituz… ta jendeakin hitz egin, arrantzaleen herrixkan gauetan elektrizitatea egoten zen 18:00tatik 22:00etara, karaokea jartzen zuten “herriko plazan” nolabait esatearren… ta hantxe danak kantuan. Nik kantatzeko insistitu eta insistitu… alaporai! inglesezko kantarik ez dakit eta Metallicarena ez bada! jejeje kuriosoa dena den, azken gauean nola “kontzertu” bat egon zen eta zein azkar animatzen diren danak dantzara. danak? ez ez, denak ez… mutilak bakarrik!!! denbora asko pasa ondoren, amatxo batzuk animatu ziren eta haien atzetik neskato batzuk lotsatuta.

Asteazkenean jeiki eta Underground river delakoa ikustera. Turismo bulegora joan eta 40p ordaindu behar ez dakit ze letxegatik eta gero joateko barkua behar da, beste pertsona batzuekin konpartitu daiteke. 700p 6 pertsonentzako barkua. Nik Thailandes batzukin konpartitu nuen.
15minutuko bidea kobazulora eta kobazuloaren barruan 45min egiten dira. Aukerarik ba omen da 3 orduko bidaia ere egiteko, baina horretarako permiso berezia behar omen da antza.
Egia esan, oso ongi muntatua dute, ikusgarria da barrutik baina ni aukeran, Vang Vieng-en ( Laos-en tubing egiten ikusi nuenarekin geratzen naiz )… denetan onena barku gidariaren erretorika da, eta bere txisteak. Barre piloa egin genuen.

Bisita amaitu bezain laister joan nintzen Ramonengana motxilakin. Gauero tertulia pixkat izaten genuen, bera txoferra da eta bere konpainiarekin noa El Nidora furgonetan. 6 ordu aurretik eta 900p ( garesti! ).

“El Nido”ra iritsi eta pentsio batean hartu dut ostatu 300p-ren truke, 3 thailandes eta bi isrraeldarrekin gela partekatuz. Merke…. baina dana da garesti El Nidon. Horretaz gain ez naiz eroso sentitzen, hau dena turistikoegia da, turista gehiegi daude, dena da denda/jatetxe/pentsio..dana dago turistei begira eratua…
Aktibitate nagusiena Tour bat hartu eta inguruko irletara eskurtsioak egitea da, snorkel eginez, han eta hemen. Tour bakoitzarekin irla desberdinak bisitatzen dira Tour A 700p, Tour B 800, Tour C 900… herria bere hondartzari itxatxia dago baina inor ez da ikusten bertan bainatzen,.. ez dit harritzen. Hondartzak ba ote ditu etxeetatik uretara… 5metro?

Ala ere, hondartzan eskuinera bada bide bat, hura jarraitu eta jarraitu… herrixka bat… jende jatorra bertan, turistetatik hurrun.. hor egin dut bigarren gaua. Alde earreko! eta eskubirago jarraituta… hondartza bat, inor ez bertan…. guztia niretzako

Ala ere, gauzak jaso eta berriz naiz Puerto Princesan. Hemen lo egin eta bihar egazkina hartuko dut Cebu irlara, handikan Bohol irlara jateko. Buzeatzea da orain dudan desio handiena

Eguraldi ona!! Iujuuuuii!! Eskerrak iratzargailua baina
leheneago hasten direla kukurrukuka oilarrak! Ohetik altxa, gosaria
egin eta atzo nigana etortzen zirenen bila ni orain… Non sartu
dira baina?? Berdin du! Pasa den lehenengoatekin egin dut tratua,
zenbatekoak zehaztu eta beste biri galdeu diet. Danak ere berdin
kobratzen dute antza. Goazen orduan! Motxila handia hotelean utzi
eta txikia hartu nuen, han gau bat egiteko asmotan… Bi izan dira
baina. Motorrean, junction -era (desbiora)
eramaten zaituzte eta handik ordu bete egin behar da oinez
Saddle izeneko puntura. Behin han, beste ordu
bat dago aldapan behera Batad herrixkaraino. Bua! Eta a zer
panorama!! Ze toki! Ze pasada! Bila nenbilena! Han ez dago
telebistarik, ez dago internetik, elektrizitatea aurreko urtean
iritsi zen eta! Han herrixkako etxe batean egin nahi dut lo,
bertakoen moduan. Eta aurkitu dut nire tokia: Ramon’s Homestay.
Badira gehiago ere baina Ramonek bertakoen kultura zaintzen
esfortzu handia ipintzen du, ez ditu logela normalak, bertakoek
erabiktzen dituzten Hut-ak baizik. Gainera lan
handia egiten du bertakoak reziklatzera konzientziatzen. Hori
guztia gain, sekulako bistak daude bere terrazatik.
Hemen egin dut lo:

Iritsi eta Bianka ezagutu dut. 26 urte,
Manilakoa izatez, Malasian hezia eta 3 urtetarako Batad-era joan da
bizitzera Ramonenera. Proiektu bat dute eskuartean, Biankak sortua,
Ramonek babestua, komun autorreziklatuak egiten ari dira, lehena
amaitzeko hilabete inguru falta da eta guztia ongi badabil, herrian
zehar beraien proiektua zabaltzeko asmotan. 26 urte eta zenbat
habilitate! 7 ordu pasa ditugu terrazan berriketan, mundua
konpontzen, bidaiak, proiektuak, euskal herria, euskara,
filipinak… Gustura hemen… Inorako presarik ere ez… Beste egun
bat egitea erabaki nuen. Herrixkara jetsi, biztanleekon hitz egin
eta Rambo txakur gida lagun nuela inguruko ur
jauzi batetara urbildu nintzen. Ura ez dago horren hotza, bainua
har daiteke!

Penaz utzi dut herri hau, badakit, zerbaitek esaten
dit itzuliko naizela. Oso sentsazio onak izan ditut bertan,
zoriontsu izan naiz. Berriz ere mendian gora ordu bat ( kosta da,
joan nahi ez denean gehiago! ), mendian behera ordu bat, trizikloz
ordu bat… Ta berriz ere Banauen. Dutxatu, ta gaua autobusean pasa
ostean, Manilan nago, aeroportuan. Cebu Pacific-en bulegoetara joan
eta Puerto Princesa-rako hegaldia erosi dut (40€), Palawan irlan.
Here I go!

Batad-eko argazki gehiago:

Autobusez egin nuen Banauerako bidea. Nire azken helmuga Batad herrixka da baina Bagion gaua egitera behartua nago.


Mendi altuetan kokatua dago Banue, eta laino artean iritsi ginen. Sagadatik nakarren lasaitasunak segituan aldegin zuen, Banaueko trafikoa, jendea, trizikloak, Jeepnyak… Erdi kaosa zela iruditu zitzaidan, herrixka lasaia izango zela espero nuena ez zen horrela izan. Hemen, betiko “buscavidas” horiek topati nituen, nire gida izateko eskeintzen, bihar ez dakit nora eramateko eskeintzen, hau eta hura egiteko eskeintzen… K agobio!
Green Lodge-n hartu nuen ostatu (250p) baina nola den turisten etorrera: dutxatu nahi izanez gero 100p ordaindu behar, mobila/ordenagailua/denadelakoa kargatzeko 20p …. Lamentable!
Herritik ateratzea deliberatu nuen, eta inguruetan pasiatzeari ekin nion. Egia esan, paisaia ikusgarria da, sekulako lainozaharrak estaliko ez balu. Mendian gora 4 Viewpoint eso
Miradore aurki daitezke. Horietara igotzera gonbidatzen zaituzte tricycle gidariak 200p-ren truke. Nik oinez egin nuen eta merezi izan zuen.


Goi goian nengoela euria hasi zuen eta inguruko familia batek beraien etxean sartzera gonbidatu ninduten. Lurrean eseri, tea eskeini eta kontu kontari euria geratu zuen arte, 3 ume eta amarekin.

Eskerrak familiari, ordu beteko bidea buektan egin eta apenas busti gabe egin ahal izan nuen, baina euria hari zuen, euskal herrian bezela, busti gBe baina geratu gabe, hurrengo egunetako ateri behar nuen… Batad-era joateko moduan ote nintzen?

Dutxatu aldatu eta 18:00tarako afaltzeko geratua nengoen. Mendiko herri hauetan 17:30tan iluntzen du eta generadoreak dituzte 18:00tatik 22:00tara. Afaria, tertulia eta 22:30tarako eguraldi ona egiteko 4 errezo, 5 sakrizifio eta 3 puzkar.

Aio!

6 ordu irauten duen bidaia da Baguiotik Sagadarakoa autobusez (220p = 4,15€) mendian gora bista ikaragarriak ematen dizkiguna.


Iritsi eta hotela aurkitzea lehen gauza. Eta hori da momentuz Filipinetatik gustatzen ari zaidan gauza bat, turista pakean lagatzen dutela. Ez da inor etortzen akosatzera, eskeintzera… Eskertzekoa da. Ez dakit gero zona turistikoagoetan, hondartzetan, horrela izaten jarraituko duen edo ez. Honek pentsatu arazi dit ba hori, turistetara ohituak daudela eta bide batez gogorarazi faltan botatzen dudala beste Asiako herrialde batzuetan bezala jendeak kasu egitea, Hello! batekin. Sri Lanka datorkit gogora… Atentzioa deitu didan beste gauza bat izan da zenbat turista Filipino dauden, jatetxeetan ere asko dira bertako turistak, atsegin dut hori.

Sagada ezaguna da paretetan zintzilakuak dauden hilkutxengatik eta kobazuloengatik. Hilkutxa hauek ikustea erreza da paseo motx batekin, esan didatenez, hilkutxa horietan ehorztua izateko ezkondua izan behar zinen, bilobak izan eta diru dexente, eskatzen ziren animalien sakrifizioa ordaintzeko. Itxuraz, 500 urte baina zaharragoak dira guztiak ere.




Inguruetan pasiatzia da interesanteena, eta badira gauzak egiteko eta bisitatzeko. Oso ikusiak dira hemengo kobazuloak, ordu eta erdi kobazuloan barrena (beste horrenbeste irteten) (inkreible!!!), eta paseo motx bat eginez Echo Valley-ra joan zintezke eta ohiu batzuk egin mendiak nola erantzuten duen entzutera. Zenbat barre!

Gustura nagoenez egun bat gehiago luzatu dut egonaldia hemen, lasai egoteko eta infuruko herrixketan izan naiz eta mendian. Bufff! A zer nolako bistak! Pasada bat! Eta bidean bai, jendeak kasu egiten zidan, irri…



Hori dauka Asiak, beti aurkitu ahal duzula bilatzen zabiltzan hori.

Namasté!

Egun batzuk Hong Kongen egin ostean egin dut hegan Filipinetara.
Interesgarria izan da berriz ere, 3 urte ondoren, Hong Kong zapaltzea. Ezagutzen duzun hiri batetara bueltatzeak oroitzapen mordoa ekartzen dizkizu, erosoa zaizu hirian ibiltzea, ez diozu ezer eskatzen eta beste aukera batzuk zabaltzen dizkizu. Nik argi nuen zer egin nahi nuen: hirian galdu eta iluntzean, txokora joan eta bista paregabe honen aurrean afaldu.

Tiger Airways izeneko low cost konpañia erabili dut 60€-ren truke Filipinetako Luzón irlara etortzeko, Manila kapitaletik ordu eta erdira iparraldean. Egun gehiago pasa nahiko nituen Filipinetan baina Visa 21 egunekoa da soilik, hori dela eta luzatu behar izan dut nire egonaldia Hong Kongen. 59 eguneko Visa ere lor daiteke, baina 3 egun gehiagorako ez zidan merezi papeleoekin ibiltzea. Hori bai, 21 egunena lupaz begiratzen dute eta Air Asiarekin 40€-ren truke Clark – Hong Kong hegaldia erosi nuen Visaren tramitea betetzeko, naiz eta ez dakidan erabiliko dudan. Auskalo non nagoen hilaren amaieran…
Jeepy bat hartu autobus terminalera (50p) eta bertan hartu dut Baguiorako autobusa (360p 6 ordu).

Nire helmuga Sagada da, ipar iparrean, mendietan eta Baguio bide erdia da. Mendiko hiri unibersitario bat da, Filipindarrek berotik ihes egiteko baliaten duten mendiko hiri turistiko lokala nolabait esatearren. Vietnamen Dalat-en antzera.


Leher eginda iritsi naiz eta etorri den lehenengoarekin joan naiz hostalera, dormitory 400p.

Gaua izanik ere iritsi naizenerako, osteratxo bat eman dut. Jende mordoa ikusten da kaleetan, hemen gabonak BIZI egiten dituzte: nonahi aurki daiteke zuhaitz bat, argiak, santa klaus, papa noel… Batzutan ikeragarri handiak eta orterak! Kuriosoa da ere beraien hizketaldietan erreparatzea, sarritan euskeraz edo gaztelaniaz ari direla dirudi. Euskal zein gaztelaniar erroa duten hitz asko entzuten dira. Atzo esaterako Urdaneta hiritik pasa nintzen autobusean, Vizcayako mutil bat zegoen Hostalean, Legazpi eta Azpeiti hiri garrantzitsuak dira…

Baina kuriosoena gaur goizean gertatu zait motxilakin autobusera nentorrela. Espaloiaren beste aldean Iker! Iker! entzun dut eta noski, jiratu naiz. Ama bat zen bere haurrari deika. Banekien Iker izena zela euskal izen exportatuena, orain konfirmazioa dut.

Zenbat min egin duen futbolak, Real Madrilek eta Iker Casillasek.

Nukus eta Aral itsasoa atzean utzi, Uzbekistanekikoak eginda genituenaren sentsazioarekin gure desio eta indarrak alboko herrialdera bideratu genituen, Kyrgyzstan-eko mendietara. Etorri aurretik, legeak aldatu eta bertara sartzeko “Visa” beharrik ez zela enteratu ginen, ona!

Hegan egin genuen Nukus-etik Tashkent-era eta bertan galdetu nola eginKyrgyzstan-era iristeko. Aeroportuko neskak esan zigun, nora joan, zenbat ordaindu eta guztia idatzi zigun papeltxo batzuetan. Baita bere zenbakia eman ere arazoren bat bagenuen, edo txoferrak ingelesez ez bazekien. Ke maja!

Tashkent Andijon izan zen “shared taxi” bidez egin genuen bidea, eta inoiz ahaztuko ez den horietako. Txoferra, gazte bat, aiton bat, Maitanika eta ni. Momentu batzuetan autoa 170Km/ordua ipini zuen eta guk belozitatea jeisteko eskatu genion… beregatik azkarrago ere joango ginen! Radarrak detektatzeko aparatua zeukan txoferrak.

Baina bidaiak beste gauza batzuk utzi zizkigun. Uzbekistan eta Kyrgyzstan-en zenbait gauzekin konturatu gara. Lehen minutuetan ez digute kasu askorik egiten, baina 30min pasa ondoren gurekin erlazionatu nahi izaten dute. Horrela txoferra emozionatuta zeon nire izenakin “like ‘Casillas’” eta etengabe esaten zuen, zerbait galdetu… beti ere beraien hizkuntzan. Ala ere, moldatzen ginen elkar ulertzeko! Maitanikak Uzbekoz kontatzen ikasi zuen aitonaren laguntzaz, argazki sorta ederra atera genuen… giro bikaina sortu zen auto horretan. Guk uste hirurak ere emozionatuak zeudela gu autoan eramateaz.

Izan dugun hotelik kaxkarrenean hartu genuen ostatu, hori kiratsa komunak! eta pasiatzera irten ginen 6 orduko bidearen ostean beharko genuela eta. Parketxo bat, hot-dog eta izozkia… amerikan style… 2010an munduko foko izan zen Andijon, bertan gertatutako istiluak medio… Islamaren indartzea eskatzen zuten, errepresioa jasan eta sekulako triskantza…. ordundik gobernuak eremu hau diruz hornitu du (beste preokupazioa batzuk izan ditzaten? sonatzen?) eta hiria erailkitzen ari dira, oso moderno… Zara bezalako dendak topatu genitun… Parkean, nola ez, denbora gutxira, urbildu zen jendea, egin genitun lagunak, ezagutarazi genuen Euskal Herria…

Muga pasatzeko eguna iritsi zen. Abixua genuen akaso 5-6 ordu beharko genituela guztia egiten. Ez zen horrela izan, nahikoa barneratua dago eta horrela agindua izango dute: “Tourist first”. Hau da, bertakoak ilaran itxaron behar duten bitartean, guri aurrera jutera gonbidatzen gaituzte… ez genuen oso gogoko izan hau.

Behin guztia pasata iritsi ginen Kyrgyzstan-eko Osh hirira. Hoteltxoa hartu, hirian bueltatxoa eman eta gaua hoteleko terrazan pasa genuen pareja batekin, berriz ere Euskal Herria ezagutarazten, bidaiez hitz egiten… gure asmoa Issik Kul lakura joatea zen eta bertan trakkingen bat egin baina pareja honek esandakoaren arabera eta genuen denbora ikusi ondoren, ezinezkoa zela konturatu ginen. Hurrengo goizean indar berriekin esnatu eta gidan begiratu ondoren Osh-etik nahikoa gertu zegoen Arslanboob-era joan gintezkeela konturatu ginen, bertan ere bazirela trekking aukerak. Esan eta egin.

Arslanbook 1600 metroko altueran dagoen mendiko herrixka bat da. Kyrgyzstan-en europak subentzionatutako “Turismo responsable” ofizinak daude CBT, eta bat zegoen bertan. Heurekin hitz egin, ordainketak egin eta 3 egun pasa genituen zaldiz eta bi gidekin bertako mendietan, kanpinetan lo eginez, 2600metrotan dagoen lakuraino iritsiz, naiz eta zenbait kasutan 3000 metrotara iritsi.

Sineskaitza nola zaldi hauek horrelako aldapak igo ditzazketen, baina okerrago akaso jetsi! egunero 6-7 ordu zaldian egin genituen sekulako parajetan… gure ipurdiek igerri dute!

Bidean zehar hainbat artzainekin erlazionatu gara, eta nola esan, opariak jaso. Herri honen eskuzabaltasuna luzaro goraipatuko dugu! Ez bait da bakarra izan kasua. Kasik beti gure kamarako argazkiak erakusten genizkien, erabat absorbitzen zituzten argazkiek.

Kyrgyzstan-ek behar genuena eman digu, bilatzen genuena aurkitu dugu.

Bigarren gaua Khivan egin ondoren, goizeko lehen orduak ikusteko falta zitzaiguna bisitatzeko aprobetxatu dugu eta partekatutako Taxi bidez iritsi gara Nukus-era, Uzbekistan-en mendebaldean dagoen hiria, Aral itsasoa bisitatzeko erreferentzia.

Aral itsasoa(ur gazia duen lakua), Uzbekistan eta Kazakstan herrialdeen artean dago. Hona datoz Syr-Darya eta Amu-Darya ibaien urak. Itsasoa eskualdeko ekonomia iturri nagusi izan da “betidanik”, portua, arrantzari loturiko industria….
70 hamarkadan Sobietar batasunaren kontrolpean zegoen Uzbekistan (1991ean independizatu zen),hauek Kotoiaren produkzioa ezarri zuten eta horretarako, ibaietako ura bideratu, horrela urteen poderioz Aral Itsasoa sekatzen joan da. Ikusi irudietan eboluzioa.
1961 urtea baino lehenago:

• 66,1km karratu zituen
• sakonera handiena 69m eta 16m batazbeste
• 1069 kilometro kubiko ur
• uretan gatza 10-11 gramo litroko/li>

2010 urteko datuen arabera:

• 12,1km karratu baino gutxiago
• sakonera handiena: 24m
• 110 km kubiko ur
• uretan gatza 100-110 gramo litroko

Gure asmoa Aral itsasoraino joatea zen, baina horretarako 2 egun behar dira. Normalean Jeep bidez zeharkatzen da basamortua, kanpinetan lo egin eta Aral itsasora iritsi. Guk 18an hegaldia hartuta dugunez, eta gaur 16a denez, ezinezko zaigu eskurtsioa egitea. Horrela gauzak, Moynak bisitatuko dugu. Hiri hau, garai batean Aral itsasoaren kostan zegoen, arrantza industria zegoen bertan (milatik gora langileko enpresekin), baina gaur egun, ez da itsasorik bertan, basamortua da geratzen dena eta herriak aintzinako identitatea galdu du.

Pentsatzen jartzekoa da asuntoa. Kotoiaren produkzioa bultzatzeak, kasik itsaso bat desagertzea ekarri du, pertsona askoren bizimodua deuseztea eta horretaz gain, desagerpen honek aldaketa klimatikoa ere ekarri du: udaran bero handiagoa, hotz gehiago neguan, area eta gatza airean, gaixotasun berriak…

Gauez iritsi arren hankak estiratu beharrak eraman gaitu Khivako kaleak lehen aldiz zapaltzera.

Harresi batek inguratzen du hiria, eta barruan aurkitzen da interesgarri izan daitekeen guztia. Erabat hiri-museo bilakatuz. Harresiaren sarrera batetik 30metrotara dugu Japoniar batzuekin partekatuko dugu logela 25.000sum-en truke gosaria barne (8€). Izarrak hemen ere zeruan zabal, eta beste hiri politt bat Madraza eta Minaretez josita. Bapo afaldu eta lotara.

Egia esan besteak bezain politta eta ikusgarria da Khiva, baina guri beroak ez digu nahi bezela hiriaz gozatzen utzi. Museoz josita dago, sarrera bat erosten da bi egunetarako (20.000sum=6,5€) eta horrekin Guztietara sar zintezke, guk museoak berotik ihes egiteko erabili ditugu, ez bait dira denak oso erakargarriak. Bakanen bat bai! Eta klaro! Khivatik ezin aldegin Minarete batetara igo gabe (3000sum).

Bertan hitz egin genuen lehenengoz euskaldun batzuekin: gasteizko pareja bat eta Hernaniko andre bat. Egia esan, estatu espainiarreko turista asko aurkitu ditugu, denak ere taldean bidaiatzen. Asko harritu gaitu horrek ere, Carlo Magno erabiliz kanpaina ikusgarria egin ote dute horrenbeste talde ekartzeko?